Бичиг баримтгүй иргэд болон эцэг эхийн оршин суухаар орж ирсэн хүүхэдтэй юу?

Ирланд улсад хүүхдээ визгүй буюу албан ёсны бүртгэлгүйгээр аль хэдийнээ авч ирсэн монгол оюутнууд анхаарна уу – шинэ цагаачлалын журам хэрэгжиж эхлэхээс өмнө яаралтай арга хэмжээ авах шаардлагатай байна

Сүүлийн үед Европын Холбооны шинэ Цагаачлал, Дүрвэгсдийн Пактыг (EU Migration and Asylum Pact) Ирланд улс 2026 оны дунд үе гэхэд бүрэн хэрэгжүүлэхээр яаравчилж буй нь тус улсын цагаачлалын системд суурь өөрчлөлт авчрах төлөвтэй байгаа бөгөөд, ялангуяа бүртгэлгүй, визгүй, хууль ёсны оршин суух статустай бус иргэдийг "хилийн хяналтын бүс"-д саатуулах, шуурхай шийдвэр гаргах, улсаас албадан гаргах зэрэг эрх зүйн эрсдэлд илүүтэй өртөмтгий болгох тул, аль хэдийнээ хүүхдээ Ирланд улсад визгүйгээр авчирсан монгол оюутнууд одооноос эхлэн дараах алхмуудыг нэн даруй хэрэгжүүлэх шаардлагатай байна.

1. Хүүхдийн хууль ёсны оршин суух статустай болох алхам хийхХэрвээ хүүхэд визгүй, паспортын штампгүй, бүртгэлгүй орж ирсэн бол Ирландын Цагаачлалын албанд (INIS) хандан нөхцөл байдал тайлбарлаж, гэр бүлийн гишүүний оршин суух зөвшөөрөл (Stamp 3 гэх мэт) хүсэх, эсвэл тухайн нөхцөлд тохирсон визийн төрөлд хамруулах талаар арга хэмжээ авах нь хамгийн чухал.

2. IRP (Irish Residence Permit) картанд бүртгүүлэхИрланд улсад 90 хоногоос дээш хугацаагаар оршин суух бүх гадаад иргэн IRP карттай байх хууль ёсны үүрэгтэй. Хүүхдийг бүртгэлтэй оршин суугч болгохын тулд иргэний бүртгэлийн товчоонд хандан IRP хүсэлт гаргаж, насанд хүрээгүй иргэний хувьд эцэг эхийн IRP статус дээр үндэслэн хамаарал бүхий оршин суух эрх хүсэх боломжтой. Энэ карт байхгүй бол хүүхэд цаашид хуулийн зөрчилтэйд тооцогдох магадлал өндөр.

3. PPS дугаар дангаараа хангалтгүйPPS (Personal Public Service Number) дугаар нь зөвхөн эрүүл мэнд, боловсрол, халамжийн үйлчилгээнд нэвтрэхэд хэрэглэгдэх боловч, энэ нь хууль ёсны оршин суух эрхийн нотолгоо болохгүй. Тиймээс PPS дугаар авч, сургуульд хамруулсан байлаа ч хууль зүйн хувьд бүртгэлтэй гэж тооцогдохгүй тул IRP карт авах нь зайлшгүй шаардлагатай.

4. Хуулийн зөвлөгөө авахХүүхэд визгүйгээр орж ирсэн, паспорт дээр штампгүй эсвэл хяналтын бүртгэлгүй тохиолдолд цагаачлалын мэргэжлийн хуульчаас зөвлөгөө авч, хэрэгжүүлэх алхмуудыг нягт тодорхойлж, цаашид хууль ёсны оршин суух эрхээ алдахгүй байхад анхаарах нь зүйтэй.

5. Шинэ хууль хэрэгжиж эхлэхээс өмнө бүх бүртгэлээ амжуулж дуусгах2026 оны дунд үе гэхэд шинэ систем бүрэн хэрэгжиж эхэлбэл, бүртгэлгүй болон эрх зүйн статус нь тодорхой бус хүмүүс хилийн хяналт, шуурхай шийдвэрлэлтийн зорилтот бүлэгт багтах эрсдэлтэй тул, одоо л энэ асуудлаа шийдвэрлэж, хууль ёсны бүртгэлтэй байх нь хүүхдийн ирээдүйн боловсрол, аюулгүй байдал, хууль эрх зүйн орчны үндсэн баталгаа болно.

🤝 Туслалцаа, дэмжлэг, зөвлөгөө авах боломжтой байгууллагууд:

1. Irish Naturalisation and Immigration Service (INIS)👉 www.irishimmigration.ieИрландын цагаачлалын албан ёсны байгууллага. Виз, оршин суух зөвшөөрөл, IRP бүртгэлтэй холбоотой бүх мэдээлэл энд байрладаг.

2. Migrant Rights Centre Ireland (MRCI)👉 www.mrci.ieЦагаач иргэдэд хууль зүйн зөвлөгөө, эрхийн мэдлэг олгох, асуудлыг хамт шийдвэрлэхэд тусалдаг ТББ.

3. Irish Refugee Council👉 www.irishrefugeecouncil.ieХүүхэд, гэр бүл, бүртгэлгүй иргэдэд туслах үйлчилгээ үзүүлдэг, үнэгүй зөвлөгөө өгдөг байгууллага.

4. Crosscare Migrant Project👉 www.migrantproject.ieИрланд улсад шинээр ирсэн болон асуудалтай тулгарсан цагаачдад виз, гэр бүлтэй нэгдэх, боловсрол, үйлчилгээ авах талаар дэмжлэг үзүүлдэг.

5. Free Legal Advice Centres (FLAC)👉 www.flac.ieХууль зүйн үнэ төлбөргүй зөвлөгөө өгөх төв. Иргэний эрх, оршин суух статус, цагаачлалын асуудлаар мэргэжлийн хуульчтай уулзах боломжтой.

📌 Эдгээр байгууллагууд руу шууд хандах, онлайн хаягаар нь цаг товлон уулзалт захиалах, шаардлагатай тохиолдолд орчуулагч авах боломжтой. Хүүхдээ хууль ёсны бүртгэлтэй болгоход туслалцаа авахад ичиж зовох зүйлгүй, эсрэгээрээ ирээдүйн хамгаалалт болно гэдгийг ойлгох нь чухал юм.